Od tych skromnych roślinek-chwastów pochodzą znacznie okazalsze popularne bratki ogrodowe.
Bratki polne rosną najczęściej na ugorach, pastwiskach, czasem w zaroślach. Są niskie (10-30 cm), mają cienkie łodyżki i jajowate, wyraźnie ząbkowane liście. Najbardziej charakterystyczne są kwiaty, o kształcie miniaturowych bratków ogrodowych. Przy tym trzy płatki dolne są jasne (żółte, białawe lub kremowe), zaś dwa górne - ciemne, fioletowe lub niebieskie. Fiolek trójbarwny bywa czasami mylony z podobną rośliną, która ma kwiaty drobniejsze, całe żółtokremowe, z pomarańczową plamką w gardzieli, ale jest to zupełnie inny - gatunek fiołek polny (Viola arvensis), mniej wartościowy.
Fiołek trójbarwny wysoko ceniono w lecznictwie ludowym, jako roślinę "oczyszczającą krew". Naszym prababciom, gdy były w wieku dziewczęcym, często aplikowano odwar z fiołka trójbarwnego, "który miał im zapewnić" piękną, gładką cerę. Z upływem czasu stwierdzono, że jego działanie jest jeszcze szersze, choć łagodne.
Surowcem zielarskim jest całe ziele lub same kwiaty. Ziele ścina się 2-3 razy w ciągu lata (szybko odrasta). Kwiaty zbiera się, w miarę ich rozwoju, przez całe lato. Suszy się rozłożone jedną warstwą w miejscu ciepłym (lecz nie na słońcu) albo w piekarniku, w temperaturze nieprzekraczającej 40st C.
POŻYTEK DLA ZDROWIA
Ziele fiolka trójbarwnego ma działanie .,czyszczące krew", moczopędne, regulujące przemianę materii, zmniejszające łamliwość naczyń krwionośnych (dzięki obecności rutyny).
Fiołek trójbarwny powinno się stosować: w zapaleniach pęcherza moczowego, kamicy moczowej, uszkodzeniu nerek przez substancje toksyczne (również przez uboczne działanie antybiotyków), w chorobie gośćcowej, trądziku młodzieńczym, wykwitach skórnych, tak zwanych wysypkach uczuleniowych, nadciśnieniu tętniczym i chorobach siatkówki oka.
W tych wszystkich dolegliwościach stosuje się odwar z 2 łyżek ziół na 2 szklanki wody, pijąc go w ciągu dnia, w dawkach podzielonych na przykład na 4 części.
Ziele fiołka można łączyć z innymi ziołami, na przykład z owocami róży dzikiej i maliny, aby zwiększyć skuteczność działania zawartej w nich witaminy C.
POŻYTEK DLA URODY
W wielu schorzeniach skóry, a zwłaszcza trądziku, od dziesiątków lat zalecany jest odwar z fiołka trójbarwnego: 1 łyżka ziela suchego (lub 2-3 świeżego) na 1 szklankę wody, który należy pić 3 razy dziennie po 1 szklanki. Takim samym odwarem można przemywać twarz z objawami trądziku.