Program siódmy, z dnia 19.marca 2000 roku.
Zielniki i sposobniki zielarskie
Zielnikiem nazywamy książkę, album czy zwykły domowy zeszyt ze zbiorem roślin o właściwościach leczniczych poszeregowanych według nazw, z opisem właściwości poszczególnych roślin, ich działaniem leczniczym oraz wizerunkiem lub zasuszonym egzemplarzem opisywanej rośliny.
Najsłynniejszym twórcą nowożytnego zielnika był Linneusz - Carl von Linne - żyjący w latach 1707 -1778. Linneusz był szwedzkim przyrodnikiem i to on właśnie stworzył pierwszy uporządkowany i jednolity system świata roślin i zwierząt. System był oparty na podstawach naukowych. Wprowadził konsekwentnie i na trwale dwuimienne nazewnictwo gatunków w języku łacińskim. Był współorganizatorem i pierwszym prezesem Szwedzkiej Akademii Nauk.
Sposobniki zaś, to książeczki, notesy, zeszyty z przepisami ziołowymi do stosowania domowego, często był to wykaz najpopularniejszych ziół i leków z nich sporządzonych stosowanych w najpopularniejszych przypadłościach domowych ludzi i zwierząt zapisywanych na okładkach książek modlitewnych, biblii itd.
W dzisiejszym programie przedstawimy kilka ziół i ich zastosowań podanych w sposobniku z roku 1754.
Oto kilka wybranych ziół i podanych tak byście je Państwo zanotować mogli... / zachowano oryginalną składnię słownictwo/:
Jaskółcze ziele.
Zachowuje to ziele ludzi od zarazy powietrznej. Weźmij tego ziela, ruty, czosnku i gorzałki. Utłucz to wszystko społem na miazgę. Wyciśnij z niego sok. Dawaj tego soku każdego dnia łyżkę dobrą na czczo. Z rana, zaczym z domu, kto wynidzie. Takie to lekarstwo na morowe powietrze.
Korzeń szałwiowy.
Truciznom wszelkim jest lekarstwem. Utrzeć go na proszek miałki. Używaj go z winem albo octem dobrym. Doświadczono tego nie raz
Krwawnik.
Na febry codzienne:
Wziąć tego ziela i ziela bobczanego i pokrzywy. Utłucz to wszystko razem, przydawszy do tego octu dobrego. Przyłożyć na pulsy u rąk na dwie godziny przed febrą. Prędko ustanie.
Ślaz.
Febrom jest to ziele przeciwne każdym. Nazbierać tego ziela i warzyć w mięsie, jakim i dać jeść albo pić, albowiem zatwardzenie żołądka rozwilża i stolcem wyprowadza.
Mlecz zwyczajny.
Warz ten mlecz w winie. Daj to pić rano i na wieczór. Leczy biegunki rozmaite. Dawać go na jeden raz po kwaterce. Także ten mlecz, tak korzenie jako i kwiat. Warz to i potem z winem dawaj to pić rano i na noc. Czerwone biegunki zastanawia
Sałata.
Weź sałaty. Ugotuj ją dobrze przykładając do niej octu dobrego i oliwy. Jedz to często. Żółtaczka prędko zginie od tego ...
Uwaga:
Więcej starych przepisów zielarskich zanotowanych w sposobnikach naszych pra i prapradziadów na stronach "Przepisy sprzed wieków".
Created by: Michał Klimorowski